KLIMAATVERSTORING EN WATERCAPTATIEVERBOD 2020 IN SINT-GILLIS WAAS

18 Juni 2020

KLIMAATVERSTORING EN WATERCAPTATIEVERBOD 2020 IN SINT-GILLIS WAAS

KLIMAATVERSTORING EN WATERCAPTATIEVERBOD 2020 IN SINT-GILLIS WAAS Watercaptatieverbod nog nooit zo vroeg in het jaar uitgevaardigd. De voorjaarsdroogte was extreem. Nooit eerder sedert de start van de KMI waarnemingen in1833 waren de maanden april en mei zo droog als in 2020.De trend volgt helaas de voorspelde scenario’s van de klimaatwetenschappers.Klimaatverstoring wordt ook in Sint-Gillis een probleem, nu we te maken krijgen met devierde droogteperiode in vier opeenvolgende jaren, dit jaar wel extreem vroeg op het jaar.Nooit eerder werd zo vroeg op het jaar een watercaptatieverbod ingesteld: al op 4 juni 2020nam de gouverneur het besluit om in de Wase polders (het gebied ten noorden van de E34snelweg) een watercaptatieverbod in te stellen. Het is niet langer toegestaan omoppervlaktewater op te pompen uit waterlopen om gewassen te irrigeren en te beregenen.Het waterpeil in het Saleghem-krekengebied is in enkele weken tijd gevaarlijk laag gezakt.En de zomer moet nog beginnen. Wat zijn de risico’s van te lage waterstanden in de polders ? Uiteraard is het belangrijkste probleem van te lage waterstanden, de verdroging van denatuurgebieden. Moerasplanten en -dieren zijn kwetsbaar en gaan dood bij te weinig water.Landbouwgewassen verdrogen ook en er ontstaan risico’s voor winderosie en heusezandstormen zoals in het voorjaar van 2020. Sint-Gillis Waas, 11 mei 2020. Zandstorm in de Rode Moerpolder.     Na wekenlange droogte in het voorjaar steekt een heuse zandstorm op bij een stevige schrale noordoostenwind.(Foto’s Ing. M. Lelie) Maar er is meer. Poldergebieden zijn van oudsher de natste gebieden van het land. De bodems zijn erafgezet door de (Zee)schelde, bij vroegere overstromingen, de laatste nog in de 16e en 17e eeuw.De kreken die we vandaag nog zien in het landschap zijn vroeger getijdengeulen geweest,die bij iedere vloed vol zout en brak water stroomden. Dat betekent dat de wat dieperebodems in de polders nog altijd erg veel zout water bevatten. Polders waren voor de indijkingzoute slikken en schorren, vergelijkbaar met het verdronken Land van Saeftinghe. Verzilting is een grote bedreiging voor de polderlandbouw. De meeste landbouwgewassen kunnen niet tegen zout water, en het vee kan al helemaalniet tegen te zout drinkwater. Gelukkig zit dat zout polderwater vaak wat dieper en ligt erbovenop een voorraad zoet water. Zoet water is namelijk lichter dan zout water en drijft in debodem als het ware boven op dat zoute water. Het zoet water zorgt voor een tegendruk dievermijdt dat het zoute water omhoog komt, ook al is de opwaartse druk ervan (ookondergronds uitgeoefend door de Schelde, zie figuur 1) groot.Helaas.Wanneer het zoet water in droge jaren zoals dit jaar 2020 opnieuw, massaal wordtweggepompt kan het onderliggende zoute water ongehinderd opstijgen. Dat is in de regiovan de Kieldrechtse kreek en ook in Zeewsch-Vlaanderen over de rijksgrens, hier en daar alhet geval. Dat is in de eerste plaats slecht nieuws voor de landbouw want vele gewassenkunnen geen zout water verdragen. Voor de natuurgebieden valt wat extra zout wel mee.Vele soorten planten en dieren kunnen wel wat zout hebben, of worden er vervangen doormeer maritieme soorten uit zilte slikken en schorren. Gewijzigd door Erik ROMBAUT naar https://worldtoday.jouwweb.nl/acacia-water Oplossingen ? Het is duidelijk dat we in de wintermaanden veel meer zoet hemelwater moeten gaanophouden en stockeren.Dat gebeurt nu al in de kreken-natuurgebieden. In samenspraak met het Polderbestuur vanhet Land van Waas, besloten we al in maart 2020 om de hogere winterpeilen in denatuurgebieden te handhaven om zo een extra voorraad zoet water te hebben voor delandbouw. Helaas is die extra opgespaarde voorraad nu al opgebruikt.Eigenlijk zou in iedere polder een gebied rond waterlopen moeten worden hersteld eningericht als overstroombaar moerassig terrein, om daar een buffervoorraad water te kunnenstockeren voor gebruik in de zomer.Bovendien zijn er ook dringend opnieuw meer bomen, hagen en houtkanten nodig in delandbouwgebieden. Ze brengen koelte en schaduw en zorgen voor het breken van deuitdrogende winden. Anders dan velen denken kunnen bomenrijen, heggen en houtkanten intijden van klimaatverstoring de landbouwopbrengsten wel degelijk verhogen. Schaduw wordtsteeds belangrijker. Dat werd helaas bewezen in de zomer van 2019 metrecordtemperaturen tot 40 graden, waardoor sommige gewassen als maïs hier en daarletterlijk verschroeiden op het veld. Bovendien kunnen landbouwers die hieraan meewerkenvia de Vlaamse Landmaatschappij zogenaamde beheersovereenkomsten ‘natuur,landschap, erosiebestrijding, etc.’ afsluiten en zo een financiële vergoeding bekomen voorhun inspanningen. Slotsom: Kortom, er is dringend veel werk aan de winkel om de landbouwgebieden ook in onze mooielandelijke gemeente Sint-Gillis Waas aan te passen aan de klimaatverstoring. Want laten weniet vergeten, als de boeren in problemen komen, komen we allemaal in problemen. Achtergrondinformatie opgemaakt door:Erik ROMBAUT en goedgekeurd in het Schepencollege van Sint-Gillis Waas op 15 juni 2020 Voor nog meer informatie kan u terecht bij: Erik Rombaut Schepen van Mobiliteit, Waterbeheer, Groenvoorziening en Biodiversiteit0486 05 26 34, [email protected]